ANA SAYFA     HAKKIMIZDA     MÜZE     ŞEHİTLERİMİZ     DOKÜMAN ARŞİVİ     FOTOĞRAF ARŞİVİ     GEZİ     YAZARLARIMIZ     İLETİŞİM  
 
  Müze  
  1. Dünya savaşı  
  İtilaf Dev. Savaş Planları  
  Ordular  
  Savaşa Girmemiz  
  Komutanlar  
  Çanakkale Savaşı  
  Deniz Savaşları  
  Hava Savaşları  
  Kara Savaşları  
  Cephede Koşullar  
  Gaz Kullanıldı mı?  
  Savaşın Sonuçları  
  Savaşın Etkileri  
  Çanakkale ve Yahudiler  
  Şehitlerimiz  
  Gazilerimiz  
  57. Alay Tarihi  
  Asker Mektupları  
  Anzaklar  
  Arşivlerde Çanakkale  
  Çanakkale Gençlik ve Sporcular  
  Asker İmamlar  

Sitede Ara


 

Kara Savaşları

« Geri   

    Güney Cephesi     Kuzey Cephesi
    Suvla Çıkarması
 

• Kuzey Cephesi

   Paylas


3 Mayıs 1915 tarihinde 57 nci Piyade Alayının bölük ve takımlarına komuta edebilecek subay kalmadığı, 19 ncu Tümen Komutanlığına bildirilmiştir. 3-4 Mayıs gecesi düşman sağ kanadımıza karşı taarruzlarını sürdürmüştür. Sağ kanat kuvvetlerinin yaptığı taarruzlar ile Cesarettepesi ve Siperlitepe arasındaki Korkudere kısımlarına atılan düşman kuvvetleri bozguna uğratılarak püskürtülmüştür.

4-5 Mayıs gecesi, 57 nci Piyade Alayının da içinde bulunduğu Arıburnu bölgesinin Kuzey kanat kesimindeki birlikler, Korkudere doğu yamaçlarındaki düşman mevzilerine sınırlı hedefli bir hücum düzenlediler. Kapalı yaklaşma yollarından yavaş yavaş ve sezdirilmeden düşman mevzilerine yaklaşıldı. Bir süre beklenip hazırlıklar tamamlandı. Bombalarla girişilen ani bir süngü hücumu ile düşmanın ön siperleri bastırıldı. Siperlerdeki boğuşmalar kısa sürmüş ve düşman piyadesi bir anda temizlenmiştir. Bu baskında 200 tüfek ele geçirildi. Harekât küçük ölçüde, fakat çok başarılı olmuştur.

57 nci Piyade Alay Komutanı Binbaşı Hüseyin Avni Bey 5 Mayıs 1915 tarihinde 19 ncu Tümen Komutanlığına yazdığı raporda 57 nci Piyade Alayını şöyle değerlendiriyordu:

"Harbin başladığı 25 Nisan 1915 tarihinden beri düşmana mertçe ve canını verircesine saldıran ve şimdiye kadar erlerin gösterdiği saldırı ve kahramanca savaşma ile ün ve askeri namusunu yükseltmeyi başaran 57 nci Piyade Alayı, harbin başlangıcından beri subay ve erleri yönünden mevcudunun 1/3'den fazlasını kaybettiği durumda bile bugün de kararlı ve sözünde duran sağlam ve dayanıklılığını hiç bozmayan, düşman safları önünde ve İlk hatta bulunarak uygun zaman buldukça gece yaptığı hücumları ile onları adım adım ezme, uzaklaştırma ve siperlerini yıkıp bozmak suretiyle perişan etmektedir.

Süngülerini düşmanın bağrına daldırdığı, süngü yaraları ile delik deşik olarak sunduğu düşman kaputu ile belgeleyen alayımız, gerek taarruz ve gerekse savunmada anlayış ve dövüşken yaradılışı İle mevcut alayların içinde birinciliği kazanmıştır. Alayın Harp Tarihinde Altın harflerle yazılacak fedakârlık eserleri bütün komutanlıklar tarafından beğenildiği kuşkusuzdur. Gelecek kuşaklar için bir yiğitlik nişanesi bırakıp bunların da aynı fedakârlıkları göstermelerini gerektirecek bu kahramanlık nişanesine hak kazanmasından şanlı alayımızın sancağına da bir nişanın verilmesine izin verilmesi arz olunur."

5-18 Mayıs 1915 tarihleri arasındaki süre içerisinde bazı küçük ve mevzii muharebeleri hariç, her İki tarafta sakin bir dönem geçirdiler ve kendi hazırlıkları ile uğraştılar. Hazırlıklar, her iki taraf mevziler indeki geceli gündüzlü sürüp giden tahkimat, gizlenme ve engelleme faaliyetleri şeklinde olmuştur.

Karşılıklı topçu ateşleri devam ediyor, özellikle tahkimat işlerini aksatıp bozmak için başlıca kritik noktalarda ateş baskını ve sürekli ateş toplamalarına önem veriliyordu. Arıburnu bölgesindeki Türk savunma düzenleri gün geçtikçe geliştirilip sağlamlaştırıİmaya çalışılıyordu. Bu konuda, topçunun takviyesine ve ateş planlarının yenilenmesi yoluna gidildi.

Karşılıklı olarak geliştirilen mevzi savaşı hazırlıkları arasında, düşmanın bol sayıda kum torbaları kullandığı ve kum torbalan ile birlikte diğer ağır tahkimat malzemesiyle siperlerini mazgallı bir şekle soktuğu görüldü. Keza, siper aynaları geliştirilmiş ve yakın gözetleme ve kolay atış olanakları da sağlanmıştı. Böylece, düşman kuvvetleri iyice toprağa gömülüp, gerek topçular ve gerekse piyadeler silahlarıyla düşman mevzilerini yumuşatarak girişilebilecek taarruzlar İçin mevcut koşullar zorlaşmış oluyordu.

5-8 Mayıs günleri arasında, yalnız mevzi ve tahkimat hazırlıkları bazı donatımlar ya da taraflara ait diğer iç düzenlemeler gibi pasif hareketler değil, yer yer ve kendine özel ölçü ve önemde hareketli muharebeler de cereyan etti. Bu gibi taarruzlara ilk önce Türkler başladılar. 7/8 Mayıs gecesinden başlayarak birbirini takip eden geceli gündüzlü bir mevzii hücumlar dönemi açılmış oldu.

Düşmanın Arıburnu savunma kuşağını daha mahkum bir araziye sıkıştırmak için 7-8 Mayıs gecesi Şehitlertepesindeki mevzilerine 140 kişilik bir fedai müfrezesi ile baskın düzenlemeye karar verildi. Saat 22:00'de harekete geçilmesi kararlaştırıldı. İlk önce, 57 nci Piyade Alayı bütün cephesiyle taarruza geçecek ve düşmanın dikkati bir saat öncesinden çekilerek Kanlısırt harekâtı örtülecekti. 57 nci Piyade Alayının 2 nci ve 3 ncü taburları düşman siperlerine saat 21;00'de önce bomba sonra da süngü hücumu yaptılar. Alayın taarruzu çok başarılı oldu. Düşman birliklerinden bazıları ilk siperler hattını boşaltarak kaçtı. Bu başarılı gece taarruzundan sonra siperlerin önündeki bazı uygun noktaları ve bir kısım düşman siperleri elde tutularak derhal tahkime girişildi.

Şehitlertepesi için hazırlanan ve saat 22:O0'de düzenlenen gece baskını ise Türk birliklerinin düşman gözcüleri tarafından görülmesi ve el bombaları ite birlikte kuvvetli bir yaylım ateşi açılarak ağır zayiata uğratılması neticesinde başarısızlıkla sonuçlanmıştır. Üç ayrı yerden yapılmış olan gece hücumlarına karşı düşmanın en sert tepkisi Bombasırtı bölgesinde görüldü. ANZAK Tugayı 9-10 Mayıs gecesi saat 23:00'te Bombasırtı' na ani olarak taarruza geçti. Taarruz 57 nci Piyade Alayı ile daha güneyde bulunan Merkez Kolun iç kanadına kadar genişledi. İlk saldıranlar siperlerde ve çoğu siperlerin önünde kırıldı. Fakat, düşman durmuyor ve yeni kuvvetlerle hücumlarını tazeliyordu. Saatlerce uğraşıldı. Süngü ile yakın dövüşe girildi. Bu geceki taarruzlarda ANZAKLARIN ileriye sürdükleri kuvvetler bir alaydan çok fazla idi. Devamlı saldırmışlar ve inatla dövüşmüşlerdi. Fakat, hiçbir sonuç elde edemeden eski mevzilerine püskürtüldüler. Verdikleri zayiatın 600 Ölü ve 2000 kadar da yaralı olduğu tahmin edildi.

12 Mayıs 1915 tarihinde 57 nci Piyade Alay Komutanı Binbaşı Hüseyin Avni Bey Yarbaylığa terfi etmiştir.

Düşman taarruzları 13-14 Mayıs gecesi saat 01:30'da dört gün önceki gece taarruzlarından çok daha kuvvetli bir düzenle Bombasırtı-Cesarettepe kuzeyi arasındaki Türk mevzilerine tekrarlandı. Üst üste ve sabaha kadar sürüp giden 13/14 Mayıs gecesi taarruzlarında bazı düşman birlikleri ilk hat siperlerine girdilerse de, buradaki kahraman erlerin süngü hücumlarıyla ve çok kanlı bir şekilde püskürtüldüler.

Üstün sayıda düşman kuvvetlerinin, çılgınca bir İnatla ve zayiata aldırmadan tekrarladığı hücumlarına karşı. Bombasırtı'ndaki Türk savunması direndi ve bütün saldırıları boşa çıkardı. Bu geceki muharebeler kanlı ve çok hareketli olmuştu. İlk hat siperleri elden ele geçmiş, Türk birlikleri gerçekten benzersiz bir yiğitlikle savaşıp bu harekâtı yine kendi siperlerine sahip ve kuzey kanat cephesine hakim olarak, başarı ile sonuçlandırmıştır.

Arıburnu Kuvvetleri Komutanı Mustafa Kemal'in Çanakkale Hatıraları 'nda Bombasırtı Muharebeleri çok veciz ve heyecanlı ifadelerle açıklanmakta, burada savunan Türk birliklerinin kahramanlıkları renkli çizgileri ile anlatılmaktadır:

"Biz, kişisel kahramanlıklarla uğraşmıyoruz. Yalnız, size Bombasırtı olayını anlatmadan geçemeyeceğim. Karşılıklı siperler arasındaki mesafe sekiz metre, yani ölüm muhakkak... Birinci siperdekilerin hiç birisi kurtulmamacasına hepsi düşüyor. İkinci siperdekı'ler onların yerine gidiyor. Fakat, ne kadar imrenilecek bir soğukkanlılık ve tevekkül İle biliyor musunuz?... Öleni görüyor, üç dakikaya kadar öleceğini de biliyor ve en ufak bir çekinme bile göstermiyor.

Sarsılmak yok... Okuma bilenler Kuran-ı Kerim okuyor ve Cennete gitmeye hazırlanıyorlar. Bilmeyenler, Kelime-i Şahadet çekerek yürüyorlar. İşte bu, Türk askerindeki ruh kuvvetini gösteren hayret ve tebrike değer bir örnektir.
Emin olmalısınız ki, Çanakkale Muharebesini kazandıran bu yüksek ruhtur."

Başkomutan Vekili Enver Paşa, 11 Mayıs'ta Çanakkale Cephesine gelerek her iki cepheyi de denetledi. Sonra Ordu Komutanı ile fikir birliği içinde 19 Mayıs günü Arıburnu Cephesinde taarruz edip düşmanı denize dökmeye karar verdi. Bütün hazırlıkların yapılması için Tümen Komutanlıklarına emir verildi. İstanbul'dan takviye birlik olarak, 19 Mayıs günü yapılması kararlaştırılan genel taarruzda asıl taarruz gücünü teşkil edecek vurucu kuvvet olan 2 nci Tümen gönderildi. 19 Mayıs günü için planlanan Arıburnu taarruzunda fiilen veya dolaylı olarak yer alan kuvvetin genel toplamı 50.000 kişi idi.

19 Mayıs'ta yapılan ve bütün cephede dört tümenle bir baskın taarruzu olarak planlanıp 3,5 km.lik çok dar şeritlerden gündüz de devam ettirilen bu harekât, Çanakkale Muharebelerinin cidden müstesna olaylarından birisidir. Karşılıklı durumun tam anlamıyla siperler arası mücadeleye dönüştüğü ve buna göre hareket edilmesi bütün sorumlu komutanlarca ortaklaşa kararlaştırılmış olmasına rağmen, ters bir karar ve başarısızlığı belli bir sistem uygulanmıştır. Kolordu Komutanı Esat Paşa tek bir hedefe taarruz edilmesini istiyordu. 5 nci Ordu Komutanı Liman Von Sanders Paşa, bu makul ve gerçekçi teklifi reddederek, bütün cepheye taarruz edilmesini emretti. Bunun üzerine ANZAK Kolordu Komutanı defterine şunları yazmıştı: "Şayet Türkler hep birlikte bir noktaya hücum etmiş olsalardı, cepheyi yarmaları muhakkaktı." Böylece Sanders Türk Ordusunun bir başarısını daha önlemiş oluyordu.

Liman Von Sanders Paşa'nın düzeniyle yapılan bu savaştan bir netice alınamadı. 6,5 saat gibi kısa bir taarruz süresinde Türk birliklerinin muharip mevcudu %30 oranında eridi. Zayiatın toplum sayısı 10.000 kişi idi ve bu korkunç bir rakamdı. Bir anda ve daracık taarruz şeritlerinde binlerce insan feda edilmiş, pervasızca ateşe atılan yiğit Mehmetçikler birbiri üstüne düşerek şehit olmuş ve hiçbir sonuç elde edilememiştir. Çanakkale'de yaşanan en kanlı gündü bu....

Bu harekâtta 57 nci Piyade Alayı, birinci hatta ve 64 ncü Piyade Alayının solunda olarak taarruz cephesini tamamlıyordu. 57 nci Piyade Alayına verilen görev, karşısındaki düşmanı Korkuderesi'ne dökmek ve doğu kanadı ile temasta bulunduğu 5 nci Tümenin taarruzlarını kolaylaştırmaktı. Bu alaydan otuz kişilik bir fedai müfrezesi seçilecek ve iç kanattan düşman mevzileri arasına sızarak Korkuderesi'ne ilerleyecek, burada her iki alayın cephesinden çekilecek düşmanın gerisini kesecekti.

Tümen, tam saat O3:3O'da hücuma kalktı. 64 ncü ve 57 nci Piyade Alayının 2 nci ve 3 ncü Taburları siperlerden çıkarak karşılarındaki düşmana baskın suretiyle hücum yaptılar. İlk adımda düşman siperlerine girildi. Kısa ve kanlı bir boğuşmadan sonra girilen siperler tamamen temizlenerek yerleşildi. 57 nci Piyade Alayının sol cenahında bulunan 1 nci Taburu baskın hareketine giriştiği sırada Merkeztepe ve boyun yönündeki düşmanın piyade ve topçu ateşlerine maruz kalmıştır. Düşmanın taarruzlarına karşı bu siperlerin kuvvetli olarak elde tutulması için 57 nci Piyade Alayı gerekli tedbirleri alarak, tahkimata başladı.

5 nci Tümen de tam saatinde ve her iki ileri hat alayı ile birlikte hücuma başladı. Fakat, düşman daha önce uyandırılmış ve kuşkulandırılmıştı. Korkunç bir makineli tüfek ve piyade ateşi ile karşılaşıldı. Birlikler, ağır zayiatı göze alarak hücumu sürdürmeye çalıştılar. Hücum dalgalan düşmanın ateş barajına çarptıkça düşüyor ve geriden gelenler şehit ve yaralı arkadaşlarını pervasızca aşarak düşman siperlerine atılıyorlardı. Bu tümenin gece hücumu kanlı başlamış ve aynı şekilde hiç değişmeden devam etmişti.

19 Mayıs harekâtında asıl taarruz grubunu teşkil eden ve bu harekâtın yükünü taşıyacak olan 2 nci Tümen, daha hazırlık döneminde başarı şansını yitirmiş durumdaydı. Saat O3:3O'da başlayan hücumda birinci hat alaylarının birer taburu ileriye atıldılar. İlk hücum kademesinde bulunun birlikler daha birkaç adım atmış İken ani ve çok şiddetli bir ateş baskını ile açık arazide biçildiler. İşler ters gitmiş, baskını yapacak taraf baskına uğramıştı. Birinci hücum kademesindeki zayiat yandan fazlaydı. Baskın tamamıyla ve bütün cephe boyunca ortadan kalkmıştı. Harekât planı ve plandaki ana fikir ile başarı olasılıkları tamamen yitirilmiş ve işler çığırından çıkarılmıştı.

Alayların ilk hat taburları bütün çabalarına ve gösterdikleri gerçekten benzersiz kahramanlıklara karşılık, bir adım fazla ilerleyemediler. Çok ağır zayiat verilmişti. Şehitler koyun koyuna düşman siperleri önünde yatıyor, gece karanlığında duyulan birçok ağır yaralının iniltileri etrafı hüzne boğuyordu. Düşman mevzileri önündeki aşılmaz ateş barajı, gün ağarıncaya kadar aynı şiddetle devam etti.

19 Mayıs günü başlayan ve Arıburnu bölgesinde yapılan taarruzların saat 03:30 ile gün doğuşu saat 05:30'a kadar olan birinci döneminde hemen hemen hiçbir ciddi sonuç elde edilememiştir. Muharebe koşullarının mevzi savaşına dönüştüğü, düşman tahkimat ve savunma mevziinin bütün derinlikleri ile iyi hazırlanıp donatıldığı, bu gibi kuvvetli mevzilere gündüz taarruzları için gerekli ateş gücünden ve teknik olanaklardan yoksun bulunuş gibi taktik nedenler dolayısıyla ne yapılacaksa bu gece saatlerinde yapılacak ve gündüz dönemine pek fazla iş bırakılmayacaktı. Fakat, gerçekler bunun tersi idi. Gece harekâtında yapılan saldırılar başarılı olamamış ve her şey gündüze kalmıştı.

Karmaşık hesaplar, fikir ve terslikler içerisinde 19 Mayıs gece hücumunun gün ışırken aynı şekil ve şiddette devam ettirilmesine karar verildi. Yine çok kan dökülecek, hiçbir şey değişmeyecek ve Çanakkale Cephesinin bu korkunç insan kıyımı 19 Mayıs'ta 10.000 kişilik zayiatla sonuçlanacaktı.

19 ncu Tümen Komutanı Mustafa Kemal'in yüksek iradesine ve her yere yetişen kudretli varlığına rağmen, ileri harekât durmuştu. 57 nci Piyade Alayının takviyesine ve yakın çevresindeki durumu değiştirilerek uygun koşulların hazırlanmasına ihtiyaç vardı.

Birinci hat alayları geriden yetiştirilen İhtiyatlarla takviye edilerek taarruzlara devam olunması istendi. Tümen ihtiyatı olarak elde tutulan 72 nci Alay sağ kanatta 64 ncü Alayın ve 45 nci Alayın 3 ncü Taburu İle 27 nci Alayın 3 ncü Taburu da 57 nci Piyade Alayının üzerine yanaştırılarak taarruz edildi. Tümen bütün kuvvetini kullanmıştı. Hücumlar üst üste ve yiğitçe tekrarlandı. Fakat, değişen bir şey yoktu. Birliklerden gelen raporlarda, açılan kanatlardan alınan yan ateşleriyle ilerdeki birliklerin pek fazla hırpalanıp tıkandığı ve bu koşullar altında taarruzu sürdürebilmek olanaklarının fazlasıyla zorlaştığı bildiriliyordu.

19 Mayıs taarruzunun gündüz döneminde, 19 ncu Tümenin gösterdiği bütün çabalar hiçbir sonuç vermedi. Birinci hat alayları ellerinden geleni yapmış fakat, kuvvetli düşman tahkimatını söktürmek mümkün olamamıştı. 64 ncü ve 57 nci Piyade Alayının düşman siperlerine girmiş olan 2 nci Taburu, denizden yapılan bombardımanlarla düşman ağır makineli tüfeklerinin her yandan üzerlerine çöken ateş baskısı altında dayanamaz hale geldiler. Buradaki birlikler eski mevzilerine çekildiler. Böylece, 19 ncu Tümen, dört buçuk saatlik çetin bir muharebeden sonra eski başlangıç durumuna dönmüş oldu.

Nihayet, Kuzey Grubu Komutanlığının gönderdiği emirlerle bütün cephedeki taarruzlar saat 10:00'dan itibaren durduruldu. Ordu komutanın emirlerine göre; bulunulan hatlarda tahkimat yapılarak yerleşilecek, bütün savunma tedbirleri alınacak ve muhtemel düşman taarruzları karşısında bir adım dahi geri atılmayacaktı.

Düşmanın en fazla çekindiği ve daima ağırlığını sırtında duyduğu bölge 19 ncu Tümen Cephesi idi. Saat 08:00'den itibaren başlayan düşman karşı taarruzları, saat 09:30'da 64 ncü Alay mevzilerinde ve saat 15:30'da 57 nci Piyade Alayı üzerine devamlı takviyelerle tekrar edildi. Aynı hareketler 19/20 Mayıs gecesi de devam etti. Fakat, bütün bu taarruz girişimleri kolaylıkla önlendi ve düşman birlikleri Türk siperlerine varamadan püskürtüldü.

Arıburnu' ndaki muharebeler tamamen sona erdi ve iki taraf kuvvetleri bütün güçleriyle tahkimat işlerine giriştiler. Bundan sonra Arıburnu bölgesinde Mayıs ayı sonuna kadar kayda değer Önemli bir harekât olmadı.

Bu Yazı 20485 kere okunmuştur.


Sayfalar  1 2 3 4 56 7 8 9 10
 

 
 

Sitede yayınlanan her türlü yazı, haber, resim, şiir, müzik ve videonun izinsiz kullanılması, yayınlanması yasaktır.

 

Tasarım & Programlama ÜÇBOYUT